شاید برای شما هم پیش آمده باشد که فازمتر را داخل پریز میزنید و چراغ آن روشن میشود (یعنی پریز برق دارد)، اما وقتی دوشاخه جاروبرقی، گوشی یا هر وسیله دیگری را به آن وصل میکنید، هیچ اتفاقی نمیافتد. این مشکل یکی از عجیبترین و در عین حال رایجترین اختلالات در سیستم برقکشی ساختمان است.
در این مقاله قصد داریم به زبان ساده و از نظر فنی بررسی کنیم که چرا یک پریز در ظاهر برق دارد اما عملاً کار نمیکند و چطور میتوان این مشکل را برطرف کرد.
۱. قطع شدن سیم نول (شایعترین علت)
برق برای ایجاد جریان و روشن کردن وسایل، نیاز به یک مسیر رفت (فاز) و یک مسیر برگشت (نول) دارد. وقتی فازمتر را درون پریز میگذارید، فقط وجود سیم فاز را بررسی میکنید. اگر سیم نول از پشت پریز، داخل جعبه تقسیم یا از داخل تابلو فیوز قطع شده باشد، مدار کامل نمیشود. در این حالت، پریز برق دارد اما هیچ وسیلهای را روشن نمیکند.
۲. شل شدن اتصالات پشت پریز
به مرور زمان، تکان خوردن دوشاخهها یا تغییرات دمایی میتواند باعث شل شدن پیچهای ترمینال پشت پریز شود. اگر سیم فاز یا نول به خوبی با مغزی پریز اتصال نداشته باشند، جریان الکتریکی ضعیف یا قطع میشود. در این وضعیت ممکن است فازمتر روشن شود، اما به محض زیر بار رفتن پریز، برق قطع شود.
۳. خرابی و سوختگی مغزی پریز
پریزها عمر مفیدی دارند. اتصال کوتاههای مکرر، استفاده از وسایل پرمصرف (مانند اتو یا هیتر) و جرقه زدنهای مداوم میتواند باعث ذوب شدن یا تغییر شکل پلاتینهای داخلی پریز شود. در این حالت، دوشاخه به درستی با پلاتینها تماس پیدا نمیکند و برقی به دستگاه نمیرسد.
۴. افت شدید ولتاژ یا وجود برق القایی
گاهی اوقات چراغ فازمتر روشن میشود، اما ولتاژ واقعی برق بسیار کمتر از ۲۲۰ ولت است (مثلاً ۱۰۰ ولت). این اتفاق معمولاً به دلیل وجود سیمکشی فرسوده، اتصالات نیمهقطع یا جریان القایی در سیمهای مجاور رخ میدهد. فازمتر با کوچکترین ولتاژی روشن میشود، اما این مقدار برق برای راهاندازی وسایل برقی کافی نیست.
۵. مشکل در دوشاخه یا سیم رابط وسیله برقی
گاهی مشکل از پریز نیست! پیش از هر کاری، وسیله برقی خود را روی یک پریز دیگر امتحان کنید. گشاد شدن ورودیهای پریز یا ضعیف بودن شاخههای دوشاخه نیز میتواند مانع از برقراری اتصال درست شود.
چطور مشکل را عیبیابی و رفع کنیم؟
برای حل این مشکل، مراحل زیر را به ترتیب و با رعایت کامل اصول ایمنی انجام دهید:
-
قدم اول؛ تست با یک وسیله دیگر: ابتدا یک لامپ یا فازمتر دیجیتال (که میزان ولتاژ را نشان میدهد) را به پریز متصل کنید تا مطمئن شوید مشکل از دستگاه شما نیست.
-
قدم دوم؛ قطع برق و باز کردن پریز: فیوز مربوط به آن بخش از خانه را قطع کنید. با فازمتر مطمئن شوید که برق کاملاً قطع است. سپس پیچ رویی پریز را باز کرده و مغزی آن را بیرون بکشید.
-
قدم سوم؛ بررسی سیمها: نگاه کنید که آیا سیمی از پشت پریز جدا شده یا شل است؟ اگر پیچها شل هستند، آنها را محترم کنید. اگر آثار سوختگی یا ذوبشدگی روی مغزی دیدید، حتماً پریز را تعویض کنید.
-
قدم چهارم؛ چک کردن جعبه تقسیم و مینیاتوری: اگر اتصالات پشت پریز سالم بود، احتمالاً سیم نول از داخل جعبه تقسیم بالا یا کلید مینیاتوری داخل جعبه فیوز قطع شده است که نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
نکته بسیار مهم ایمنی: کار با برق خطرناک است. اگر ابزار کافی مانند مولتیمتر ندارید یا با اصول سیمکشی آشنا نیستید، پس از بررسی اولیه و اطمینان از شل نبودن سیمهای پشت پریز، حتماً از یک تکنسین برقکار ماهر کمک بگیرید.
