نبرد بیپایان پادشاهان مدرن: از نگاه پادشاه فوتبال
جدال میان لیونل مسی و کریستیانو رونالدو، جذابترین، طولانیترین و پربحثترین دوقطبی تاریخ فوتبال است. برای بیش از دو دهه، این دو ابرستاره تمام افتخارات فردی و تیمی را درو کردند و دنیای فوتبال را به دو جبهه متعصب تقسیم نمودند. اما وقتی نوبت به نظرخواهی از بزرگترین اسطورههای تاریخ میرسد، کلام آنها وزن دیگری دارد.
ادیسون آرانتس دو ناسیمنتو، ملقب به پله، پادشاه جاودانه فوتبال و تنها برنده سه دوره جام جهانی، در طول حیات خود بارها با این پرسش مواجه شد: «مسی یا رونالدو؟»
پله در مصاحبههای مختلف خود، تحلیلهای عمیق و گاه متفاوتی از این دو بازیکن ارائه داد، اما در نهایت یک انتخاب مشخص داشت.
چرا مقایسه این دو ستاره از نظر پله دشوار بود؟
پله همواره تاکید میکرد که مسی و رونالدو دو سبک کاملا متفاوت از فوتبال را ارائه میدهند و مقایسه مستقیم آنها کار سادهای نیست. او ویژگیهای هر کدام را اینگونه تشریح میکرد:
-
کریستیانو رونالدو؛ ماشین گلزنی بیرحم: پله بارها ثبات رونالدو را ستایش کرد. او رونالدو را یک مهاجم هدف فوقالعاده میدانست که یادآور سبک گلزنی رونالدو نازاریو (مهاجم افسانهای برزیل) است. پله در این باره گفته بود: «رونالدو یک گلزن تمامعیار است؛ او در تمام نقاط خط حمله حضور دارد و برای تیمش گلهای حیاتی میزند.»
-
لیونل مسی؛ جادوگر همهفنحریف: در نقطه مقابل، پله مسی را بازیکنی کاملتر برای جریان بازی میدانست. از دیدگاه او، مسی فراتر از یک گلزن است؛ او بازیکنی است که عقب میآید، بازی را طراحی میکند، پاس گل میدهد و به شکلگیری کار تیمی کمک میکند.
پله؛ معماری که فوتبال را به پادشاهی رساند
پله در دورانی پا به توپ شد که فوتبال بیشتر یک بازی فیزیکی و خشن بود تا یک نمایش هنری مینیاتوری. او با نبوغ فردی و حرکات پیشبینینشدهاش، به این ورزش وزن، کلاس و ریتم بخشید و اصطلاح «بازی زیبا» را به فرهنگ لغات جهان اضافه کرد. او در سن هفده سالگی در جام جهانی ۱۹۵۸ سوئد چنان درخشید که جهان متوجه شد با نابغهای فراتر از زمان روبهرو است که استانداردهای جدیدی برای تکنیک تعریف میکند.
وزن تاریخی حضور پله تنها در ساق پاهایش خلاصه نمیشد، بلکه او به اولین فوقستاره جهانی فوتبال تبدیل شد که مرزهای جغرافیایی را درنوردید. پله در ساختار تیمی سانتوس و تیم ملی برزیل، نقشی را ایفا کرد که پیش از آن هیچ بازیکنی قادر به انجامش نبود؛ او همزمان یک بازیساز خلاق، یک تمامکننده بیرحم و یک رهبر روانی درون زمین بود که حضورش به تنهایی برای تسلیم شدن حریفان کفایت میکرد.
میراث جام جهانی؛ برگ برنده جاودانه مروارید سیاه
بزرگترین و محکمترین استدلالی که طرفداران پله در برابر ستارههای امروزی مطرح میکنند، ویترین افتخارات ملی او در معتبرترین تورنمنت جهان است. سه قهرمانی در جامهای جهانی ۱۹۵۸، ۱۹۶۲ و ۱۹۷۰ دستاوردی است که هیچ بازیکن دیگری در تاریخ فوتبال حتی به نزدیکی آن هم نرسیده است. پله در این مسابقات صرفاً یک تماشاگر یا بازیکن معمولی نبود، بلکه مغز متفکر و موتور محرک برزیل رویایی به شمار میرفت.
جام جهانی در آن دوران، قله مطلق فوتبال بود و تمام تمرکز و کیفیت فوتبال جهان در این یک ماه خلاصه میشد. درخشش پله در فینالها و مسابقات سرنوشتساز، به او جایگاهی اساطیری بخشید که با هیچ متر و معیار باشگاهی مدرن قابل قیاس نیست. این همان فاکتوری است که او را در سطحی مجزا از تمام مدعیان عنوان «بزرگترین تاریخ» قرار میدهد.
لیونل مسی؛ وقتی جادو با هندسه زمین ترکیب میشود
لیونل مسی فوتبال را به یک نقاشی متحرک تبدیل کرد؛ جایی که فضا و زمان به فرمان ساق پاهای او درمیآیند. مسی با تکیه بر مرکز ثقل پایین، کنترل توپ فوقالعاده در فضاهای فوقالعاده فشرده و دید تلسکوپی، تعریفی جدید از یک فوتبالیست کامل ارائه داد. او نیازی به سرعت انفجاری یا فیزیک غولآسا ندارد، زیرا ذهن او همیشه دو ثانیه از مدافعان حریف جلوتر حرکت میکند.
برخلاف مهاجمان کلاسیک، جادوی مسی تنها در گلزنی خلاصه نمیشود، بلکه او به عنوان بهترین پاسور و بازیساز عصر خود نیز شناخته میشود. توانایی او در طراحی حملات از میانه زمین و سپس حضور در محوطه جریمه برای ضربه نهایی، از او بازیکنی ساخته که مهارش عملاً غیرممکن است. فتح جام جهانی قطر نیز مهر تاییدی بر این نبوغ بیبدیل بود و ویترین او را در سطح ملی به کمال رساند.
کریستیانو رونالدو؛ ماشین گلزنی و نماد کمالگرایی فیزیکی
در سمت دیگر این مثلث، کریستیانو رونالدو ایستاده است؛ مردی که ثابت کرد با تمرین ممتد، ذهنیت برنده و دیسیپلین تزلزلناپذیر میتوان به مرزهای ماورایی دست یافت. رونالدو از یک بال کناری تکنیکی و فانتزی در منچستریونایتد، به مخوفترین، کاملترین و باثباتترین تمامکننده تاریخ فوتبال در رئال مادرید و پس از آن تبدیل شد. او با تکیه بر پرشهای عمودی خیرهکننده، توانایی بازی با هر دو پا و جایگیریهای بینقص، کابوس همیشگی خطوط دفاعی است.
رونالدو تجسم عینی کارایی در فوتبال است؛ او یاد داد که چگونه میتوان در بالاترین سطح فشار، در سختترین مسابقات لیگ قهرمانان اروپا و در سنینی که دیگران به خداحافظی فکر میکنند، همچنان سرنوشتساز بود. رکورد او به عنوان بهترین گلزن تاریخ فوتبال در مسابقات رسمی و بیشترین گل ملی در تاریخ، سندی زنده بر کیفیت بیچونوچرای اوست که هیچ تحلیلگری نمیتواند آن را نادیده بگیرد.
چالش تفاوت زمانها؛ آیا مقایسه نسلها اصولاً عادلانه است؟
یکی از بزرگترین گرههای این بحث، تفاوت بنیادین در شرایطی است که این سه بازیکن در آن رشد کرده و مسابقه دادهاند. پله در دورانی بازی میکرد که توپها سنگین، زمینها ناهموار و خطاهای خشن مدافعان با جریمههای ملایم داوران همراه بود؛ دورانی که مهاجمان عملاً هیچ مصونیتی در زمین نداشتند. در مقابل، مسی و رونالدو در عصر تکنولوژی، زمینهای مخملی، رژیمهای غذایی علمی و قوانینی بازی میکنند که به شدت از بازیکنان خلاق محافظت میکند.
علاوه بر این، تاکتیکهای دفاعی در عصر حاضر به شدت پیچیده، فشرده و سیستمی شدهاند و فضایی که پله در دهه شصت میلادی برای مانور داشت، امروز دیگر در مسابقات بزرگ وجود ندارد. مسی و رونالدو مجبورند در صدم ثانیه و زیر فشار پرس سنگین حریفان تصمیمگیری کنند. بنابراین، برتری دادن مطلق به یکی از آنها بدون در نظر گرفتن بستر زمانی، اصولاً از عدالت ورزشی به دور است.
متر و معیار آمار؛ وقتی ارقام به سخن درمیآیند
اگر بخواهیم صرفاً بر اساس متریکهای ثبتشده قضاوت کنیم، با یک کارزار نزدیک و شگفتانگیز روبهرو میشویم. رونالدو با عبور از مرز ۸۵۰ گل رسمی در بازیهای ملی و باشگاهی، نام خود را به عنوان صدرنشین گلزنان تاریخ مسابقات رسمی ثبت کرده است. پله اگرچه مدعی ثبت بیش از هزار گل است، اما بخش عمدهای از آنها در مسابقات دوستانه و غیررسمی به ثمر رسیده و آمار رسمی او در فیفا حول عدد ۷۵۷ گل میچرخد.
از نظر میانگین گلزنی در هر بازی، پله با کارنامهای خیرهکننده در سانتوس و برزیل همچنان بالاتر از دو رقیب مدرن خود قرار میگیرد. در بخش پاس گل و خلق موقعیت نیز لیونل مسی با فاصلهای معنادار از رونالدو جلوتر است و ثبات آماری او در زمینه گلزنی و بازیسازی همزمان، یک رکورد بینظیر در تاریخ به شمار میرود. آمار نشان میدهد رونالدو در فاکتور گلزنی خالص و بازی در فضاها برتر است، در حالی که مسی در اثرگذاری کلی روی جریان بازی جلوتر قرار میگیرد.
نبرد در قاره سبز؛ پادشاهی در لیگ قهرمانان اروپا
یکی از نقاط ضعف کارنامه پله از دیدگاه مخاطبان مدرن، عدم حضور او در باشگاههای اروپایی است؛ هرچند سانتوس در آن زمان یکی از قدرتمندترین تیمهای جهان بود و در تورهای اروپایی خود بزرگترین تیمهای این قاره را شکست میداد. با این حال، لیونل مسی و کریستیانو رونالدو کیفیت خود را در فرسایشیترین و تاکتیکیترین تورنمنتهای باشگاهی جهان یعنی لیگ قهرمانان اروپا و لیگهای معتبر اسپانیا و انگلستان به اثبات رساندند.
رونالدو با پنج عنوان قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا و آقای گلی مکرر در این مسابقات، خود را به عنوان پادشاه مطلق این تورنمنت معرفی کرد. مسی نیز با بارسلونا بارها این جام را بالای سر برد و نمایشهای انفرادی ویرانکنندهای در برابر غولهای اروپایی به نمایش گذاشت. این رقابت شانه به شانه در بالاترین سطح فوتبال باشگاهی جهان، کیفیتی به رقابت مسی و رونالدو بخشید که پله هرگز آن را در فرمت ساختاریافته باشگاهی تجربه نکرد.
نبوغ ذاتی در برابر کمال ساختگی؛ دو مسیر متفاوت برای رسیدن به قله
تفاوت مسی و رونالدو، تفاوت دو ایده الگو در مسیر موفقیت است و پله در این میان، نقطه تعادل هر دو ویژگی به شمار میرود. مسی به ما نشان میدهد که استعداد خالص و غریزه حیوانی در مواجهه با توپ چه ابعاد زیباییشناختی عظیمی میتواند خلق کند؛ حرکات او شبیه به یک جریان طبیعی آب است که راه خود را از میان سنگها پیدا میکند. او بدون نیاز به استراتژیهای فیزیکی پیچیده، خط دفاعی حریف را متلاشی میکند.
در نقطه مقابل، رونالدو آرشیتکت بدن و فوتبال خویش است؛ او نشان داد که چگونه یک انسان میتواند با تمرکز روانی و تلاش بیوقفه، بر هر محدودیتی غلبه کند و به بهینهترین نسخه از یک ورزشکار تبدیل شود. پله در دوران خود ترکیبی از هر دو بود؛ هم فیزیک و پرشهای فوقالعاده رونالدو را داشت و هم از جادو و تکنیک ریز مسی بهره میبرد، که همین موضوع او را به کاملترین پکیج فوتبالی قرن بیستم تبدیل کرد.
اشتباهاتی که نباید انجام دهید
در تحلیل و مقایسه این سه اسطوره بزرگ تاریخ فوتبال، مواضع احساسی و سوگیریهای متعصبانه معمولاً مسیر درک حقیقت را منحرف میکنند. برای اینکه بتوانید یک ارزیابی منطقی و منصفانه داشته باشید، باید از چند خطای رایج در تحلیل دوری کنید:
-
تقلیل دادن پله به بازی در دوران ساده: این ادعا که مدافعان دوران پله ضعیف بودند، یک مغالطه بزرگ است. کیفیت دفاعی آن زمان بر اساس خشونت بالا و تاکتیکهای فیزیکی سنگین تعریف میشد و پله بدون امکانات پزشکی مدرن و استوکهای پیشرفته امروزی آن شاهکارها را خلق کرد.
-
نادیده گرفتن پاس گلها و نقش بازسازی: تمرکز صرف روی تعداد گلها، ارزش بازیکنانی مثل مسی و پله را که معماران اصلی حملات تیمشان بودند، به شدت پایین میآورد. فوتبال فقط ضربه نهایی نیست، بلکه جریانی است که به آن ضربه ختم میشود.
-
بیارزش جلوه دادن دستاوردهای رونالدو به دلیل گلهای پنالتی: رونالدو یکی از باهوشترین بازیکنان در زمینه جایگیری و فرار از تلههای دفاعی است. ذهنیت و ثبات او در باز کردن دروازه حریفان در سختترین شرایط، فاکتوری است که با هیچ متریک سادهای قابل کتمان نیست.
پرسشهای متداول
آیا پله واقعاً بیش از ۱۰۰۰ گل به ثمر رسانده است؟ تعداد گلهای رسمی پله در مسابقات حرفهای ۷۵۷ گل است. عدد ۱۲۸۳ گل که خود پله و فدراسیون برزیل به آن اشاره میکنند، شامل بازیهای دوستانه، مسابقات نظامی و تورهای نمایشی سانتوس است که در آمار رسمی فیفا لحاظ نمیشوند.
رونالدو از نظر افتخارات ملی چه جایگاهی در مقایسه با پله و مسی دارد؟ رونالدو با پرتغال قهرمان یورو ۲۰۱۶ و لیگ ملتهای اروپا شده و رکورددار گلزنی ملی در تاریخ فوتبال است. با این حال، پله با ۳ جام جهانی و مسی با یک جام جهانی و دو کوپا آمریکا، از نظر وزن افتخارات تیمی بینالمللی در جایگاه بالاتری قرار دارند.
چرا کارشناسان لیونل مسی را با وجود گلهای کمتر نسبت به رونالدو، کاملتر میدانند؟ دلیل این موضوع نقش چندبعدی مسی در زمین است. مسی علاوه بر نرخ گلزنی بسیار بالا، در فاکتورهای کلیدی دیگری مثل دریبلهای موفق، پاسهای کلیدی، خلق موقعیت جدی گلزنی و بازیسازی از عقب زمین، به طور آماری کیفیتی فراتر از یک مهاجم هدف کلاسیک مانند رونالدو ارائه میدهد.
انتخاب نهایی پله کدام بازیکن بود؟
با وجود تمجیدهای فراوان از رونالدو، پله در چندین مصاحبه رسمی و معتبر (از جمله گفتگو با شبکههای تیانتی اسپورتس و بین اسپورتس) به صراحت اعلام کرد که اگر مجبور به انتخاب یک نفر برای تیم خود باشد، آن بازیکن لیونل مسی خواهد بود.
پله دلیل این انتخاب را اینگونه بیان کرد:
«نمیتوان این دو را به راحتی مقایسه کرد. کریستیانو یک بازیکن بزرگ و یک گلزن برتر است. اما مسی علاوه بر گلزنی، موقعیتسازی میکند و با پاسهایش تیم را جلو میبرد. اگر قرار بود یکی از آنها را برای همتیمی شدن در تیم خودم انتخاب کنم، من مسی را انتخاب میکردم چون او بیشتر یک بازیکن تیمی است.»
جدول مقایسه دیدگاه پله درباره مسی و رونالدو
| شاخص ارزیابی | کریستیانو رونالدو از دید پله | لیونل مسی از دید پله |
| نقش در زمین | مهاجم نوک، تمامکننده و گلزن مطلق | بازیساز، طراح، پاسور و گلزن |
| بزرگترین قوت | ثبات شگفتانگیز در گلزنی | خلاقیت بالا و ارتقای کیفیت تیمی |
| شباهت فوتبالی | رونالدو نازاریو (مریخ) | بازیکنان شماره ده کلاسیک و تیمی |
| رای نهایی پله | ستایش ثبات و قدرت گلزنی او | انتخاب اول برای حضور در تیم پله |
زاویه دید پله: هیچکس به پای من نمیرسد!
البته نباید فراموش کرد که پله در کنار تمجید از مسی و رونالدو، همیشه یک تبصره مهم در صحبتهایش داشت؛ او معتقد بود هیچکدام از آنها نمیتوانند جایگاه او را به عنوان بهترین بازیکن تاریخ فوتبال به چالش بکشند! پله با شوخطبعی و غرور خاص برزیلی خود معتقد بود که زدن بیش از ۱۰۰۰ گل و کسب سه جام جهانی، دستاوردی است که تکرار آن در فوتبال مدرن غیرممکن است.
با این حال، در ویترین افتخارات لیونل مسی، مهر تایید پادشاه فوتبال به عنوان بازیکنی که پله ترجیح میداد با او همتیمی شود، وزنهای سنگین و افتخاری بزرگ به شمار میرود. نظر شما چیست؟ آیا فکر میکنید سبک بازی تیمی مسی واقعاً او را برتر از ماشین گلزنی پرتغالی میکند؟
