جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است بزرگترین، متفاوتترین و هیجانانگیزترین جام جهانی تاریخ باشد! با افزایش تعداد تیمها به ۴۸ تیم، فیفا فرمت جدیدی را معرفی کرده که نهتنها تعداد بازیها را به عدد بیسابقه ۱۰۴ مسابقه میرساند، بلکه شانس مجددی به تیمهای رده سوم گروهها میدهد.
دیگر خبری از خداحافظی زودهنگام با کسب رتبه سوم نیست! اما فرمت جدید دقیقاً چگونه کار میکند؟ چگونه تیمهای سوم گروهها میتوانند به مرحله حذفی (یکشانزدهم نهایی) صعود کنند؟ در این مقاله جامع، فرمول پیچیده اما جذاب فیفا را به زبان ساده رمزگشایی میکنیم.
فرمت جدید جام جهانی ۲۰۲۶ در یک نگاه
پیش از اینکه به سراغ تیمهای سوم برویم، باید بدانیم ساختار کلی بازیها چطور تغییر کرده است:
-
تعداد کل تیمها: ۴۸ تیم
-
تعداد گروهها: ۱۲ گروه ۴ تیمی (از گروه A تا L)
-
تیمهای صعودکننده مستقیم: تیمهای اول و دوم هر گروه (جمعاً ۲۴ تیم)
-
تیمهای صعودکننده از رتبه سوم: ۸ تیم از بهترین تیمهای سوم ۱۲ گروه
با این حساب، مرحله حذفی با حضور ۳۲ تیم (۲۴ + ۸) آغاز خواهد شد که به آن مرحله «یکشانزدهم نهایی» (Round of 32) میگویند.
جدول جادویی؛ کدام تیمهای سوم صعود میکنند؟
از آنجا که ۱۲ گروه داریم، ۱۲ تیم در رتبه سوم قرار خواهند گرفت. اما فقط ۸ تیم از آنها بلیت حضور در مرحله حذفی را دریافت میکنند و ۴ تیم غزل خداحافظی را میخوانند.
فیفا برای انتخاب این ۸ تیم، یک جدول فرضی میان تمام تیمهای سوم تشکیل میدهد. ملاکهای اولویتبندی این جدول به ترتیب زیر است:
۱. امتیاز بیشتر
اولین و مهمترین فاکتور، تعداد امتیازاتی است که تیمها در ۳ بازی مرحله گروهی کسب کردهاند. تیمی که ۴ امتیاز دارد، قطعاً بالاتر از تیمی با ۳ امتیاز قرار میگیرد.
۲. تفاضل گل بهتر
اگر امتیازها برابر باشد، تفاضل گل (گلهای زده منهای گلهای خورده) تعیینکننده است. تیمی با تفاضل گل $1+$ بر تیمی با تفاضل گل $0$ یا منفی برتری دارد.
۳. گل زده بیشتر
اگر تفاضل گل هم برابر بود، تیمی که فوتبال هجومیتری بازی کرده و گلهای بیشتری به ثمر رسانده است، صعود میکند. (مثلاً تیمی با تفاضل گل $0$ و ۴ گل زده، بالاتر از تیمی با تفاضل گل $0$ و ۲ گل زده قرار میگیرد).
۴. بازی جوانمردانه (امتیاز انضباطی)
اگر همه چیز برابر بود، اخلاق مدارا تعیینکننده میشود! تیمی که کارت زرد و قرمز کمتری دریافت کرده باشد، صعود میکند. سیستم امتیازدهی منفی فیفا به این صورت است:
-
کارت زرد: ۱- امتیاز
-
کارت قرمز غیرمستقیم (کارت زرد دوم): ۳- امتیاز
-
کارت قرمز مستقیم: ۴- امتیاز
-
کارت زرد و سپس کارت قرمز مستقیم: ۵- امتیاز
۵. قرعهکشی
اگر در کمال شگفتی، دو یا چند تیم در تمام معیارهای بالا کاملاً برابر باشند، هیچ راهی جز قرعهکشی توسط کمیته برگزاری فیفا باقی نمیماند!
مقایسه فرمت قدیم و جدید جام جهانی
برای اینکه درک بهتری از این تغییر بزرگ داشته باشید، جدول زیر تفاوت فرمت قبلی (۲۰۲۲ قطر) و فرمت جدید (۲۰۲۶) را نشان میدهد:
| ویژگی | جام جهانی ۲۰۲۲ (قطر) | جام جهانی ۲۰۲۶ (آمریکا، کانادا، مکزیک) |
| تعداد تیمها | ۳۲ تیم | ۴۸ تیم |
| تعداد گروهها | ۸ گروه ۴ تیمی | ۱۲ گروه ۴ تیمی |
| تعداد کل بازیها | ۶۴ بازی | ۱۰۴ بازی |
| سرنوشت تیمهای سوم | حذف قطعی در مرحله گروهی | شانس صعود ۸ تیم برتر به مرحله حذفی |
| اولین مرحله حذفی | یکهشتم نهایی (۱۶ تیم) | یکشانزدهم نهایی (۳۲ تیم) |
| حداکثر بازی برای فینالیستها | ۷ بازی | ۸ بازی |
چرا این فرمت، جذابیت جام جهانی را به اوج میرساند؟
شاید بپرسید چرا فیفا این فرمول پیچیده را پیاده کرده است؟ پاسخ در سه کلمه خلاصه میشود: هیجان تا آخرین ثانیه!
حذف بازیهای تشریفاتی: در فرمتهای قبلی، تیمی که دو بازی اول خود را میباخت، بازی سومش کاملاً تشریفاتی میشد. اما در جام جهانی ۲۰۲۶، حتی یک تیم با ۲ باخت هم ممکن است با پیروزی در بازی سوم و کسب ۳ امتیاز (و البته تفاضل گل خوب)، به عنوان یکی از بهترین تیمهای سوم صعود کند! این یعنی تا سوت پایان آخرین بازی مرحله گروهی، هیچ تیمی ناامید نخواهد بود.
تیمهای سوم در مرحله حذفی با چه تیمهایی بازی میکنند؟
این یکی از پیچیدهترین بخشهای برنامهریزی فیفاست. ۸ تیم برتری که از رتبه سوم صعود میکنند، در مرحله یکشانزدهم نهایی باید به مصاف تیمهای اول گروههای A تا H بروند.
فیفا جدول ماتریسی دقیقی طراحی کرده است که نشان میدهد بسته به اینکه دقیقاً کدام گروهها (مثلاً گروههای A, B, C, D یا E, F, G, H و…) تیمهای سومشان صعود کرده است، تقابلها چگونه شکل میگیرد. این فرمول تضمین میکند که هیچ تیمی در مرحله یکشانزدهم نهایی دوباره با همگروهی خودش بازی نکند.
کلام آخر
جام جهانی ۲۰۲۶ با فرمت جدید خود، یک ماراتن فوتبالی تمامعیار است. قانون صعود تیمهای سوم باعث میشود که هر گل زده و هر کارت زردی در مرحله گروهی، سرنوشتساز باشد. دیگر فضایی برای استراحت دادن به بازیکنان اصلی در بازی سوم وجود ندارد و این یعنی جذابیت خالص برای ما عاشقان فوتبال!
به نظر شما این فرمت جدید کیفیت مسابقات را بالاتر میبرد یا باعث فرسایشی شدن بازیها میشود؟
