خرابی کنتور برق و هزینههای تعمیر یا تعویض آن، یکی از چالشهای حقوقی و اداری متداول بین مشترکین (مالکان و مستأجران) و شرکت توزیع نیروی برق است. در قانون ایران، مرزبندی مشخصی برای این مسئولیتها وجود دارد.
در ادامه، راهنمای جامع و پاسخ به تمام سوالات متداول در این زمینه بر اساس آئیننامه تکمیلی تعرفههای نظاممند برق و قوانین جاری کشور آورده شده است.
قانون اصلی: مسئولیت کنتور با کیست؟
طبق ضوابط و مقررات وزارت نیرو و شرکت توزیع نیروی برق ایران، ملاک اصلی برای تعیین مسئولیت، «علت خرابی» و «محل وقوع آسیب» است:
-
استهلاک طبیعی و حوادث شبکه: اگر کنتور به دلیل قدمت بالا، استهلاک طبیعی، نوسانات شدید شبکه برق سراسری، یا حوادثی مانند صاعقه خراب شود، هزینه تعویض یا تعمیر آن کاملاً بر عهده شرکت برق است و مشترک نباید ریالی پرداخت کند.
-
تقصیر و سهلانگاری مشترک: اگر خرابی ناشی از صدمه فیزیکی عمدی یا غیرعمدی (مثل ضربه حین بازسازی ساختمان)، دستکاری کنتور (به قصد سرقت برق یا دستکاری کنتور)، آتشسوزی داخلی ساختمان، یا اعمال بار بیش از حد مجاز (فیوز غیرمجاز) باشد، هزینه تعویض و خسارات وارده تماماً بر عهده مشترک است.
سوالات متداول مردمی (FAQ)
۱. هزینه تعویض کنتور سوخته یا خراب را باید مالک بدهد یا مستأجر؟
این موضوع به دلیل خرابی بستگی دارد:
-
اگر کنتور به دلیل استهلاک، نوسان برق منطقه یا قدمت خراب شده باشد، تعویض آن توسط شرکت برق رایگان است و هزینهای برای هیچکدام ندارد.
-
اگر خرابی ناشی از استفاده نادرست (مثل کشیدن بار اضافی و استفاده از وسایل پرمصرف غیرمجاز) باشد، هزینه آن بر عهده مستأجر است (چون ناشی از عملکرد اوست).
-
اگر کنتور کلاً قدیمی بوده و نیاز به ارتقا یا تعویض کلی به دلایل ساختاری داشته باشد، پیگیری و هزینههای احتمالی جانبی بر عهده مالک است.
۲. اگر کنتور برق را دزد ببرد، هزینه خرید کنتور جدید با کیست؟
کنتور برق پس از نصب، تحت حفاظت و در محدوده ملک مشترک قرار دارد. طبق قانون، مشترک (مالک یا ساکن) حافظ اموال است. در صورت سرقت کنتور:
۱. ابتدا باید به کلانتری مراجعه و گزارش سرقت ثبت شود.
۲. با در دست داشتن گزارش به شرکت برق مراجعه کنید.
۳. هزینه خرید و نصب مجدد کنتور در این حالت بر عهده مشترک خواهد بود.
۳. از کجا بفهمیم کنتور خراب است یا مقصر شرکت برق است؟
پس از ثبت درخواست خرابی، مامور فنی شرکت برق (تستور) به محل مراجعه میکند. پلمب کنتور بررسی میشود:
-
اگر پلمب دستنخورده باشد و علائم ضربه وجود نداشته باشد، خرابی داخلی (نوسان یا استهلاک) تشخیص داده شده و رایگان تعویض میشود.
-
اگر پلمب شکسته یا سیمکشی پشت آن دستکاری شده باشد، مشترک جریمه شده و باید هزینه کنتور را بدهد.
۴. کنتور خراب شده و قبض این ماه بسیار بالا یا پایین آمده؛ چطور محاسبه میشود؟
هنگامی که کنتور خراب است یا کاملاً از کار افتاده، شرکت برق بر اساس «آئیننامه بازرسی و تست کنتور»، میانگین مصرف دورههای مشابه گذشته (در سال قبل یا ماههای قبل که کنتور سالم بوده) را ملاک قرار داده و قبض را به صورت “علیالحساب” یا “اصلاحی” صادر میکند تا کنتور جدید نصب شود.
۵. اگر نوسان برق کنتور و وسایل خانه را بسوزاند، خسارت را چطور بگیریم؟
وزارت نیرو سالانه تمام مشترکین برق خانگی را بیمه میکند. اگر نوسان برق شبکه (خارج از ساختمان) باعث سوختن کنتور و وسایل برقی شما شود:
-
نباید به کنتور دست بزنید.
-
از طریق سامانه بیمه توانیر (bime.tavanir.org.ir) یا اپلیکیشن «برق من» خسارت خود را ثبت کنید تا پس از بررسی کارشناس، غرامت پرداخت شود.
مراحل گامبهگام اقدام هنگام خرابی کنتور
اگر متوجه شدید کنتور شما کار نمیکند، پلمب آن آسیب دیده یا بوی سوختگی از آن میآید، مراحل زیر را دنبال کنید:
نکته بسیار مهم حقوقی: طبق ماده ۹ آئیننامه تکمیلی تعرفههای برق، دستکاری کنتور یا استفاده از برق غیرمجاز (پشت کنتوری) علاوه بر جریمههای سنگین نقدی، میتواند منجر به قطع دائم انشعاب و معرفی به مراجع قضایی به عنوان جرم سرقت انرژی شود. بنابراین در صورت هرگونه نقص فنی، فوراً شرکت برق را مطلع کنید تا مسئولیت قانونی متوجه شما نشود.
