آتاری از دهه ۱۹۷۰ میلادی، آتاری به یک بخش حیاتی و کلیدی در صنعت نوپای بازیهای ویدیویی تبدیل شد و کار خود را با بازیهای آرکید (دستگاههای بازی سکهای) آغاز کرد که دنیای گیمینگ را برای همیشه تغییر دادند. پس از آن، آتاری راه را برای پلتفرمهای بازی خانگی هموار کرد؛ از کنسولهای خانگی مانند آتاری ۲۶۰۰ و آتاری ۷۸۰۰ گرفته تا کامپیوترهای شخصی اولیه مانند آتاری استی (Atari ST). اگرچه شکستهایی مانند کنسول آتاری ۵۲۰۰ باعث شد این شرکت از جایگاه خود به عنوان رهبر صنعت سقوط کند، اما میراث آن در عصر مدرن همچنان با عشق و احترام پابرجا مانده است. اما حتی در حالی که آتاری امروز نیز به بقای خود ادامه میدهد و شکوفا است، ما به گذشته و به عناوین کلاسیکی از این شرکت نگاه میکنیم که امروزه نیازمند توجه و شناخت بیشتری هستند.
با در نظر گرفتن این موضوع، ما بازیهایی را برجسته میکنیم که توسط آتاری برای پلتفرمهای متنوعش، از دستگاههای آرکید گرفته تا آتاری جگوار (Atari Jaguar)، توسعه یافته و منتشر شدهاند. این عناوین ممکن است در زمان عرضه خود به موفقیت تجاری و تحسین منتقدان دست یافته باشند، اما این روزها آنطور که شایسته آن هستند، به یاد آورده نمیشوند. ما گزینههای محبوب و نادیده گرفتهشده خود را فهرست میکنیم که چندین مورد از آنها از طریق نسخههای بازسازیشده (Remastered) به صورت مستقل یا به عنوان بخشی از مجموعههای بازی در دسترس هستند.
اینها پنج بازی برتر آتاری هستند که با وجود کیفیت بالا و آشکارشان، دیگر کسی درباره آنها صحبت نمیکند.
انتقام یارز (Yars’ Revenge)
آتاری در حالی که بازیهای تیراندازی فضایی مانند «مهاجمان فضا» (Space Invaders) و «گالاگا» (Galaga) بر آتاری ۲۶۰۰ پادشاهی میکردند، بازی «انتقام یارز» تغییر و تنوع تازهای به این سبک آشنا بخشید. این بازی محصول سال ۱۹۸۲ حول محور نبردی بین دو نیروی فرازمینی به نامهای «یارز» و «کوتیل» میچرخد که توسط یک منطقه بیطرف و رنگارنگ در فضای بیرونی از هم جدا شدهاند. هدف بازی این است که به سپرهای محافظ کوتیل شلیک کنید تا از بین بروند و به اندازه کافی به دشمن ضربه بزنید تا آنها را در کیهان نابود کنید. بازیکنان همچنین باید از موشکهای شلیکشده توسط دشمن فرار کنند، اگرچه میتوان با پناه بردن به منطقه بیطرف از دست آنها گریخت.
بازی «انتقام یارز» با زاویه دید افقی و مکانیکهای گیمپلی خود، یکی از اصیلترین و خلاقانهترین بازیهای تیراندازی فضایی در اوایل دهه ۸۰ میلادی است. این عنوان که توسط آتاری بهطور ویژه برای کنسول ۲۶۰۰ توسعه یافته و منتشر شد، تواناییها و پتانسیل این کنسول را به نمایش گذاشت. این موضوع بهوضوح در پالت رنگی غنی و زنده آن در مقایسه با اکثر بازیهای پلتفرم خانگی آن دوران و همچنین اکشن منحصربهفردش دیده میشود. بازی «انتقام یارز» یک شاهکار فراموششده در آرشیو آتاری ۲۶۰۰ است که میراث آن به مرور زمان کمرنگ شده، اما کاملاً ارزش تجربه کردن را دارد.
Gauntlet (1985)
آتاری بازی اصلی «گانتلت» (Gauntlet) یک بازی آرکید محصول سال ۱۹۸۵ است که امروزه با وجود جایگاه مهمش در تاریخ این رسانه، کسی آن را به یاد نمیآورد. این بازی که نسخه آرکید آن توسط آتاری توسعه یافته و منتشر شده است، یک بازی پایهای در سبک سیاهچالپیمایی (Dungeon-crawler) به شمار میرود که در آن بازیکنان مراحل پر از گنج و هیولا را کاوش میکنند. پس از نابود کردن مقدار مشخصی از دشمنان و یا جمعآوری غنائم، راه ورود به مرحله بعدی باز میشود که گنجهای بزرگتر اما در عین حال هیولاهای ترسناکتری را به همراه دارد. نسخه آرکید امکان بازی همکاری چندنفره (Co-op) تا چهار نفر را فراهم میکند که هر بازیکن کنترل یک کهنالگوی فانتزی متفاوت شامل یک جنگجو، یک جادوگر و یک الف (Elf) را بر عهده دارد.

برای شفافیت بیشتر، «گانتلت» زمان عرضه خود در دهه ۸۰ میلادی یک بازی بسیار موفق و پرطرفدار بود و به دنبال آن مجموعه کاملی از نسخههای پورتشده برای پلتفرمهای خانگی ارائه شد. این بازی محصول سال ۱۹۸۵ در واقع الگو و پایهای را برای عناوین مشابهی مانند «دیابلو» (Diablo) و «هیدیز» (Hades) ایجاد کرد که سالها بعد عرضه شدند. بازی چندنفره چهار نفره نیز برای زمان خود یک ویژگی انقلابی محسوب میشد، حداقل تا جایی که به بازیهای سبک هک اند اسلش (Hack-and-slash) یا بزنبزن (Beat ’em up) مربوط میشد. بازی «گانتلت» به عنوان یک عنوان برجسته و ماندگار در سبک فانتزی، نشان داد که آتاری هنوز هم میتواند در اواسط دهه ۸۰ میلادی در عرصه بازیهای آرکید به موفقیت دست یابد.
Solaris
آتاری حتی پس از عرضه کنسولهای آتاری ۵۲۰۰ و ۷۸۰۰، این شرکت همچنان به توسعه و انتشار عناوین بازی برای آتاری ۲۶۰۰ ادامه داد. یکی از بهترین بازیهای دوره پایانی آتاری ۲۶۰۰ بازی «سولاریس» (Solaris) بود که توسط آتاری در زمان مناسب برای فصل تعطیلات سال ۱۹۸۶ منتشر شد. این بازی بازیکنان را به کاوش در کیهان میبرد و دارای ۴۸ بخش فضایی در ۱۶ ربع دایره برای پیمودن است. بازیکنان با یک امپراتوری بینستارهای متخاصم به نام «زیلونها» (Zylons) مبارزه میکنند، بخشهای کامل را آزاد میسازند و آنها را از سیارات مجزایی که میتوانند به آنها سر بزنند بیرون میرانند تا کهکشان را بازپس بگیرند.
بازی «سولاریس» به عنوان یکی از جاهطلبانهترین عناوین در آتاری ۲۶۰۰، ترکیبی از اکشن استاندارد تیراندازی فضایی و کاوش سومشخص در هنگام بازدید از سیارات را ارائه میدهد. وسعت بینظیر این بازی با توجه به تعداد بخشهای فضایی و سیارات آن، در آرشیو این کنسول رقیبی ندارد. اما فراتر از ابعاد و گستردگی آن، بازی صرفاً حس سرگرمکنندهای برای بازی کردن دارد و بازیکنان را در حالی که به اعماق ناشناختههای کیهانی سفر میکنند و بهطور منظم زاویه دید را تغییر میدهند، مجذوب خود نگهمیدارد. بازی «سولاریس» به عنوان آخرین گوهر واقعی در آتاری ۲۶۰۰، احتمالاً به دلیل عرضه دیرهنگامش در چرخه عمر این کنسول، نادیده گرفته شده است.
Rampart
آتاری آتاری تولید بازیهای آرکید را در دهه ۹۰ میلادی نیز ادامه داد، از جمله بازی استراتژی «رمپارت» (Rampart) محصول سال ۱۹۹۰ که در نهایت برای چندین پلتفرم خانگی پورت شد. داستان بازی در دوران ظهور سلاحهای مبتنی بر باروت در عصر قرون وسطی جریان دارد و بازیکنان باید با دیوارهای قلعه از قلمرو خود دفاع کنند. بازی به نوبتهای مختلفی تقسیم میشود؛ بازیکنان در فاز اول دیوارهایی را به دور قلمرو خود میسازند و سپس در فاز دوم به تبادل آتش توپخانه با دشمنان میپردازند. میزان آسیبدیدگی و باز بودن دیوارها تعیین میکند که چه مقدار از قلمرو هنوز در بین فازها حفظ شده است، چرا که جناحین به صورت مداوم زمین را تصاحب کرده یا از دست میدهند.
همانطور که «گانتلت» به تثبیت بازیهای سیاهچالپیمایی کمک کرد، «رمپارت» نیز به پایهگذاری بازیهای سبک دفاع از قلعه (Tower defense) کمک نمود. گیمپلی متناوب بین ساختوساز و تعمیر همراه با نبرد انفجاری به بازیکنان کمک میکند تا بر اساس عملکرد خود در هر فاز، در بازی درگیر و ترغیب باقی بمانند. این عنوان به دلیل مکانیکهای نوبتی خود، هم به عنوان یک تجربه تکنفره و هم به عنوان یک بازی چندنفره رقابتی رو در رو به خوبی عمل میکند. بازی «رمپارت» که نویدبخش حضور مداوم آتاری در دهه ۹۰ میلادی بود، یکی دیگر از عناوین دستکم گرفته شده در میان آثار آرکید این شرکت به شمار میرود.
Tempest 2000
آتاری پس از شکست آتاری ۷۸۰۰، این شرکت تلاش کرد تا در سال ۱۹۹۳ با عرضه آتاری جگوار (Atari Jaguar) مجدداً به بازار کنسولهای خانگی بازگردد. واقعیت امر در مورد آتاری جگوار این بود که این کنسول آنقدرها که تبلیغاتش به بازیکنان القا میکرد، قدرتمند نبود. با این حال، این کنسول کمعمر چندین عنوان واقعاً برجسته را در خود جای داده بود که بازی «تمپست ۲۰۰۰» (Tempest 2000) به عنوان یک نقطه عطف ویژه در میان آنها خودنمایی میکرد. بازی «تمپست ۲۰۰۰» که در سال ۱۹۹۴ توسط آتاری منتشر شد، یک بازی تیراندازی لولهای (Tube shooter) در سبک علمی-تخیلی است که در آن بازیکنان یک سفینه فضایی را در اطراف یک راهروی فضایی رنگارنگ هدایت میکنند و به سمت دشمنان شلیک مینمایند.
بازی «تمپست ۲۰۰۰» با اکشن به سبک آرکید و ارائه جذاب خود، به راحتی یکی از بهترین بازیها در تمام آرشیو آتاری جگوار به شمار میرود. یکی از بزرگترین نقاط قوتی که به درستی در مورد این عنوان محصول سال ۱۹۹۴ به آن اشاره میشود، موسیقی متن آن است که موسیقی الکترونیک اواسط دهه ۹۰ میلادی را به شکلی بینقص خلاصه و تجسد میبخشد. این موسیقی یک پسزمینه صوتی پرانرژی و محرک را برای هرجومرج علمی-تخیلی که در بازی رخ میدهد فراهم میکند و بازیکنان را به شکلی پویا به درون خود میکشد. اگر تنها یک بازی وجود داشته باشد که خرید یک کنسول آتاری جگوار را توجیه کند، «تمپست ۲۰۰۰» بهترین گزینهای است که برای این کنسول عرضه شده است.